Miesięczne archiwum: Kwiecień 2017

III edycja Tygodnia Konstytucyjnego- zaproszenie

Stowarzyszenie im. prof. Zbigniewa Hołdy  zaprasza do III edycji Tygodnia Konstytucyjnego, która odbędzie się w dniach 28 maja – 4 czerwca 2017 roku, którego celem jest zwrócenie uwagi uczniów gimnazjów oraz szkół ponadgimnazjalnych na praktyczny wymiar obowiązywania Konstytucji i działalności Trybunału Konstytucyjnego.

Tydzień Konstytucyjny został objęty honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, nadzór merytoryczny ponownie zgodziła się objąć Prof. Ewa Łętowska.

Zajęcia odbywają się w ramach jednej lub dwóch godzin lekcyjnych (w zależności od decyzji szkoły).  Zgłoszenia można dokonać poprzez wypełnienie formularza, który znajduje się pod adresem: https://goo.gl/forms/gaRLH5RpctETlmxX2 oraz na stronie http://www.stowarzyszenieholda.pl do dnia 9 maja 2017 roku.

Kontakt: Stowarzyszenie@stowarzyszenieholda.pl, tel: 795 215 089.

Więcej szczegółów na temat Tygodnia Konstytucyjnego w załączonym liście – plik PDF.

Dzień Europy na WPiA UJ

W dniu 9 maja 2017 r. Prof. dr hab. Jerzy Pisuliński, Dziekan WPiA UJ, zaprasza wszystkich studentów i pracowników Wydziału na świętowanie Dnia Europy (Europe Day). Wydarzenie odbędzie się w godzinach od 14:00 do 20:00 na parterze i dziedzińcu Pałacu Larischa, ul. Bracka 12.

W programie:

Sala 55

14.00-15.00 Prof. Nina Półtorak, sędzia w Sądzie UE – „Europa nie powstanie od razu i w całości (…) ale przez konkretne działania tworzące solidarność” – czy prawo i prawnicy mogą przyczynić się do integracji europejskiej?”. Po wykładzie planowana jest dyskusja; moderator: prof. Sławomir Dudzik

15.00 – 16.00 Dr Alicja Sikora, referendarz w Sądzie UE – „Jak funkcjonuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – refleksje referendarza”. Po wykładzie planowana jest dyskusja; moderator: prof. Sławomir Dudzik

16:00 – 16:30 – Erasmus+ jest dla Ciebie! – przedstawienie oferty Działu Międzynarodowej Wymiany Studenckiej, w szczególności programu „Wystartuj z Erasmus+” – Monika Rząca, DWSM UJ

16:30 – 16:45 – „Students Helping Students”

16:45 – 17:30 – „Erasmus czyli smak życia” – polscy studenci opowiedzą o swoich doświadczeniach podczas pobytu na stypendium w ramach programu Erasmus +

17:30 – 18:00 – prezentacja europejskich uczelni przez zagranicznych studentów studiujących na naszym wydziale

Ponadto:
18:00 – 20:00 – grill, didżej i dobra zabawa

The High Court of South Africa Decision on the Constitutionality of the ICC Withdrawal (Taras Leshkovych)

Żródło: Wikipedia

The last several months have been complicated and troublesome for the International Criminal Court. The ICC has been heavily criticized for years and accused of being biased against Africans. While it is true that only Africans have been prosecuted so far, and 9 out of 10 situations currently under investigation come from Africa, the existence of an “anti-African bias” is not that evident. Five “African” situations were referred to the ICC by the governments of the respected states (Central African Republic I and II, Mali, Uganda, and Democratic Republic of Congo) and another two were referred by the United Nations Security Council (Libya and Darfur, Sudan). Also, only 4 out of 10 ongoing preliminary examinations concern African states. Czytaj dalej

Nie ma już odwrotu od czytania Konstytucji RP na serio – Rozmowa z prof. dr. hab. Piotrem Kardasem, Kierownikiem Zakładu Prawa Karnego Porównawczego UJ, Wiceprezesem Naczelnej Rady Adwokackiej

Nigdy dotąd zagadnienie znaczenia konstytucji dla jednostkowych rozstrzygnięć wydawanych w konkretnych sprawach przez sądy wszystkich instancji nie było postrzegane jako tak istotny, wręcz zasadniczy problem. Nigdy dotąd konstytucja nie była wskazywana jako jedna z gwarancji sprawiedliwego i słusznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, jako instrument mający znaczenie dla każdego, kogo dotyczy orzeczenie sądu.”

„Bez odpowiedniego poziomu zaufania i autorytetu dla sądów i sędziów, żadna struktura państwowa nie może funkcjonować normalnie. Spoglądając na ostatnie wydarzenia, można nabrać smutnego przekonania, że tej prawdy wielu uczestników publicznej debaty po prostu nie dostrzega”.

Wywiad ukazał się w nr 2/4 2017 „Prawa Europejskiego w praktyce”.

Pełny tekst wywiadu w pliku PDF

Tekst udostępniamy za zgodą prof. Piotra Kardasa i „Prawa Europejskiego w praktyce”.

PIOTR KARDAS, prof. zw. dr hab. nauk prawnych, specjalista z zakresu prawa karnego
materialnego oraz procedury karnej. Kierownik Zakładu Prawa Karnego Porównawczego UJ. Adwokat. Wiceprezes Naczelnej Rady Adwokackiej. Wiceprzewodniczący Prezydium Komitetu Redakcyjnego „Palestry”. Członek Rady Programowej Ośrodka Badawczego Adwokatury. Członek Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Członek Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego i Komisji Prawniczej PAU.

Fundacja Batorego: Zmiany ustawy o KRS podporządkowują sądownictwo władzy politycznej

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego
w sprawie zmian w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa

Rządowy projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa wprowadza rozwiązania, które naruszają konstytucyjne zasady niezawisłości i niezależności sędziowskiej oraz podziału i równoważenia władzy. Zespół Ekspertów krytykuje nowy „upolityczniony” tryb wyboru sędziów do KRS, pozbawiający środowisko sędziowskie prawa do wyłonienia własnej reprezentacji, bezprawne wygaszenie kadencji obecnego składu Rady oraz przejęcie konstytucyjnych kompetencji Rady jako całości przez jej organy wewnętrzne. Zdaniem ekspertów „wiodącym celem nowelizacji jest wzmocnienie wpływu władzy ustawodawczej na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, w tym przede wszystkim na proces powoływania sędziów, i uczynienie tego obszaru podatnym na ingerencję polityczną ze strony rządzącej większości parlamentarnej”. Czytaj dalej

Konstytucja z 1997 r. a model kontroli konstytucyjności prawa (Piotr Kardas, Maciej Gutowski)

Artykuł analizuje model kontroli konstytucyjności  prawa w polskiej Konstytucji z 1997 r., w 20-lecie jej uchwalenia.

Artykuł ukaże się w Palestrze nr 4/2017.

Link do artykułu w formacie PDF Czytaj dalej

Zaproszenie na międzynarodową konferencję naukową poświęconą artykułowi 7 Traktatu o Unii Europejskiej oraz mechanizmowi zawartemu w komunikacie Komisji Europejskiej „Nowe ramy na rzecz umocnienia praworządności”

W dniach 14-15 września 2017 r. w Warszawie Katedra Prawa Europejskiego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (pod kierownictwem dr hab. Anny Zawidzkiej – Łojek) wraz z Instytutem Maksa Plancka dla prawa publicznego porównawczego i prawa międzynarodowego w Heidelbergu (Max Planck Institute for Comparative Public Law and International Law; dyrektor: Prof. Dr. Armin von Bogdandy) organizuje w Warszawie międzynarodową konferencję naukową poświęconą artykułowi 7 Traktatu o Unii Europejskiej oraz mechanizmowi zawartemu w komunikacie Komisji Europejskiej „Nowe ramy na rzecz umocnienia praworządności”.

Czytaj dalej

Nowa „wykładnia” konstytucji (Jerzy Zajadło)

prof. Jerzy Zajadło

prof. Jerzy Zajadło

10 marca b.r. odbyło się we Wrocławiu cykliczne seminarium karno-procesowe, tym razem poświęcone strukturze i interpretacji tych norm konstytucyjnych, które dotykają prawa i procesu karnego. Stąd skład panelistów i uczestników dyskusji – objął nie tylko karnistów, lecz także konstytucjonalistów oraz teoretyków i filozofów prawa. Stąd jednak także i przebieg debaty – wykroczyła daleko poza problematykę karno-prawną in specie i skoncentrowała się raczej na teorii interpretacji konstytucji in genere. Temat jest tak obszerny, że trudno było oczywiście oczekiwać odpowiedzi jednoznacznie i ostatecznie konkluzywnych i wyczerpujących. Znacznie ciekawsze są więc pytania, jakie pozostały, przynajmniej dla mnie, pro futuro po tej interesującej debacie pomiędzy teoretykami i przedstawicielami szczegółowych dogmatyk prawniczych.

Wprawdzie nie ulega wątpliwości, że najbardziej złożone i zróżnicowane teorie wykładni konstytucji zostały wypracowane w jurysprudencji amerykańskiej (m. in. np. tekstualizm, konsensualizm, intencjonalizm, oryginalizm, pragmatyzm, strukturalizm, holizm filozoficzno-prawny – por. S. A. Barber, J. E. Flemming, Constitutional Interpretation: The Basic Questions, Oxford University Press, New York 2007). Jednak w polskiej debacie konstytucyjnej rzadziej odwołujemy się do tej terminologii, częściej skłonni jesteśmy operować pojęciami podobnymi do tych, które zostały wypracowane w niemieckiej nauce prawa.

Poniższe rozważania są oczywiście daleko idącym uproszczeniem dosyć skomplikowanego problemu, ale wynika to wyłącznie z wymogów i ograniczonych ram krótkiego felietonu, Z pozoru sytuacja wydaje się bowiem prosta – na poziomie normatywnym powinniśmy zmierzać do wykładni zgodnej z konstytucją (niem. verfassungskonforme Auslegung) i wykluczać wykładnię z nią niezgodną (niem. verfassungswidrige Auslegung). Ma to swoje konsekwencje walidacyjne oraz interpretacyjne i wynika wprost z reguły kolizyjnej o charakterze hierarchicznym (lex suprerior derogat legi inferiori).

Jednak w procesie wykładni konstytucja jest nie tylko bezpośrednim źródłem norm prowadzącym do konfrontacji dyrektyw postępowania sformułowanych na różnym poziomie obowiązywania. Może być także źródłem dyrektyw interpretacyjnych nie wymagających bezpośredniego stosowania ustawy zasadniczej wprost i pozwalających na swoiste „nasycanie” każdego procesu wykładni konstytucyjną aksjologią. Dla przykładu – z art. 30 konstytucji da się wyprowadzić nie tylko pewną normę (zasadę), lecz także określoną dyrektywę wykładni in dubio pro dignitate. Podobnie jest z przepisem art. 31 konstytucji – nie jest to tylko normatywna proklamacja zasady wolności jednostki na poziomie konstytucyjnym i określenie jej granic, lecz także dyrektywa interpretacyjna in dubio pro libertate bez konieczności konfrontacji norm ze skutkiem walidacyjnym. Nawiązuje to pewnym sensie do ugruntowanego w niemieckiej literaturze przedmiotu pojęcia verfassungsfreundliche Auslegung (wykładnia przyjazna konstytucji).

O ile jednak w przypadku relacji wykładnia zgodna – wykładnia niezgodna z konstytucją mamy do czynienia z pewnym przeciwieństwem w sensie logicznym, o tyle trudno, według stanu mojej wiedzy, poszukiwać w dostępnej literaturze przedmiotu terminu stanowiącego zaprzeczenie wykładni przyjaznej konstytucji. Musiałoby to być bowiem coś, co trzeba by wyrazić nieobecnym w niemieckim języku prawniczym pojęciem verfassungsfeindliche Auslegung (wykładnia wroga wobec konstytucji). Nieobecnym, ponieważ z oczywistych względów na gruncie przyjętych paradygmatów jurysprudencji bezsensowym. Przypomina to do pewnego stopnia wywód, jaki swego przeprowadził Robert Alexy w odniesieniu do pojęcia państwa prawa. Jego zdaniem przepis konstytucji o treści „Republika X jest niedemokratycznym państwem bezprawia” byłby na gruncie teorii argumentacji prawniczej przepisem bezsensownym. Nie rozwijając tutaj szerzej argumentów Alexy’ego skonkludujmy jedynie, że podobnie jest z pojęciem wykładni wrogiej wobec konstytucji.

Niestety, to wszystko przy założeniu racjonalności leżącej u podstaw prawoznawstwa, a tymczasem polska praktyka konstytucyjna ostatnich kilkunastu miesięcy jest jej kompletnym zaprzeczeniem. Kilka dni temu pisałem na tych łamach o symptomach pewnego fenomenu, który stanowi wyzwanie dla teorii Alexy’ego – niedemokratycznym państwu bezprawia. Rzeczywistość dopisała jednak do tej historii nowy rozdział. Oto powiem przez PiS przy okazji obchodów dwudziestolecia obowiązywania polskiej konstytucji jednoznacznie stwierdził, że ma ona charakter postkomunistyczny (a także postkolonialny, chociaż nie bardzo wiadomo, co ten ostatni epitet miałby oznaczać). Nie podważył więc poziomu walidacyjnego ustawy zasadniczej, potwierdził natomiast nowy wymiar „interpretacyjny” – wykładnię wrogą wobec konstytucji. Na gruncie przyjętych paradygmatów jurysprudencji to oczywisty absurd. Jednak legislacyjnych (rząd, posłowie PiS) i orzeczniczych (sędziowie TK z nominacji PiS) przykładów nowej „wykładni” konstytucji aż nadto, by je tutaj szczegółowo przytaczać. Gorzej, że wtórują mu (nawet jeśli nie wprost, to przynajmniej pośrednio) niektórzy przedstawiciele nauki prawa.

Autor jest profesorem, kierownikiem Katedry Teorii i Filozofii Prawa na WPiA Uniwersytetu Gdańskiego

Raport: Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego: czerwiec 2015 – marzec 2016

18 kwietnia br. ma się ukazać publikacja dokumentująca prace legislacyjne oraz postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczące zmian organizacji i zasad działania TK w latach 2015-2016. Przedstawiać będzie szczegółową analizę skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 r. (K 47/15) uwzględniającą wszystkie dokumenty źródłowe wydane w trakcie uchwalania kolejnych nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz kolejnych postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Czytaj dalej