Archiwa tagu: Fundacja im. Stefana Batorego

Redakcja

Opinia ekspertów Fundacji Batorego o poselskim projekcie ustawy o SN

Fundacja im. Stefana Batorego

1. Projekt jest sprzeczny z konstytucyjnym nakazem działania na rzecz dobra wspólnego, podważa także stabilność państwa oraz bezpieczeństwo jego obywateli.

2. Istotne wątpliwości ustrojowe budzi zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości, który jako organ  pozakonstytucyjny  zyskuje szereg kompetencji wykraczających dalece poza przewidziany w ramach trójpodziału władzy zakres kompetencji organu władzy wykonawczej.

3. Projekt jest sprzeczny z podstawowymi zasadami państwa prawnego zawartymi w Konstytucji RP, a także standardami ustrojowymi współczesnych państw demokratycznych. Regulacja przenosząca w stan spoczynku wszystkich sędziów Sądu Najwyższego, z wyjątkiem sędziów wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości (art. 87 Projektu), uprawniająca Ministra Sprawiedliwości do wyznaczenia nowych sędziów Sądu Najwyższego (art. 92 §2 Projektu), a także regulacje wyznaczające nowy system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i innych zawodów prawniczych, są sprzeczne z istotą następujących konstytucyjnych zasad prawa: 

–        zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP),

–        zasady podziału i równoważenia władz (art. 10 Konstytucji RP),

–        zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP),

–        zasady nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP). 

4.  Zawarte w projekcie regulacje nie  tylko stanowią naruszenie podstawowych standardów konstytucyjnych,  ale są próbą ich trwałego zniesienia i likwidacji, co jest szczególnie widoczne, w połączeniu z przyjętymi  przez parlament 12 lipca br. nowelizacjami ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz  o Prawie o ustroju sądów powszechnych,  a także przyjętymi w tej kadencji Sejmu i obowiązującymi już zmianami dotyczącymi  prokuratury oraz organów ścigania.  Ich konsekwencją będzie podporządkowanie organów wymiaru sprawiedliwości oraz Krajowej Rady Sądownictwa, mającej stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), bieżącej większości politycznej oraz wyłonionemu przez nią Ministrowi Sprawiedliwości, co jest jednoznacznie sprzeczne z podstawowymi standardami ustroju demokratycznego.    

5. Projekt prowadzi do naruszenia istoty konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z Konstytucją RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Po wejściu w życie Projektu Sąd Najwyższy nie będzie w stanie zagwarantować spełnienia powyższych przesłanek przez system wymiaru sprawiedliwości.    

6. Przewidziane w Projekcie przeniesienie wszystkich sędziów Sądu Najwyższego w stan spoczynku i powołanie nowych sędziów na wyłączny wniosek Ministra Sprawiedliwości (art. 87 – 89 Projektu), a także wygaszenie stosunków pracy wszystkich pracowników Kancelarii Prezesa Sądu Najwyższego oraz Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego (art. 90 Projektu), rodzą istotne ryzyko dla procesu oceny ważności wyborów parlamentarnych i zachowania w nich standardów demokratycznych. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 101 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdza ważność wyborów do Sejmu RP i Senatu RP. Po wejściu w życie Projektu może okazać się, że ważność kolejnych wyborów parlamentarnych będą stwierdzać sędziowie Sądu Najwyższego wyznaczeni na to stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości, którzy będą dodatkowo pozbawieni zaplecza merytorycznego i administracyjnego pozwalającego zachować ciągłość pamięci instytucjonalnej Sądu Najwyższego.

Pełny tekst opinii

Zespół Ekspertów Prawnych:
Łukasz Bojarski — prezes zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS
Jacek Czaja — prezes zarządu Towarzystwa Prawniczego
dr Piotr Kładoczny — docent na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
dr hab. Marcin Matczak — profesor w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Uniwersytetu Warszawskiego, partner w Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp.k.
dr hab. Tomasz Pietrzykowski — profesor w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
dr hab. Piotr Radziewicz — adiunkt w Instytucie Nauk Prawnych PAN
dr Anna Śledzińska–Simon —adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii, Katedra Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Wrocławskiego
dr Tomasz Zalasiński — radca prawny, Kancelaria Domański, Zakrzewski, Palinka sp.k.
prof. zw. dr hab. Fryderyk Zoll — profesor prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu w Osnabrück

Redakcja

Eksperci Fundacji Batorego o wniosku Prokuratora Generalnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie prawidłowości wyboru sędziów TK: Stanisława Rymara, Piotra Tulei i Marka Zubika

Fundacja im. Stefana Batorego

Zdaniem Zespołu skierowanie przez Prokuratora Generalnego do TK tak rażąco bezpodstawnego wniosku wskazuje, że mamy tu do czynienia nie tyle z elementem sporu prawnego, ile nadużywaniem środków procesowych do prowadzenia gry politycznej nielicującej z powagą jednego z naczelnych organów systemu wymiaru sprawiedliwości.

Czytaj dalej

Redakcja

Krytyczne stanowisko ekspertów Fundacji Batorego dot. zmian w ustroju sądów powszechnych

Eksperci Fundacji Batorego krytycznie oceniają planowane zmiany w ustawie – prawo o ustroju sądów powszechnych. W niżej prezentowanym stanowisku wytykają m.in. faktyczny cel regulacji, jakim jest podporządkowanie sądów władzy wykonawczej i osiągnięcie efektu mrożącego w odniesieniu do sędziów. Podnoszą oni, że prace nad ustawą toczą się mimo oczywistej nieracjonalności i niekonstytucyjności planowanych rozwiązań, a uchwalenie noweli będzie kontynuacją niezwykle groźnego dla obywateli procesu osłabiania niezależności trzeciej władzy, dokonywanego w ramach deklarowanej, bliżej nieokreślonej reformy sądownictwa, której kierunki i cele nie zostały rzetelnie wskazane. Czytaj dalej

Redakcja

Eksperci Fundacji Batorego: zawieszenie sędziów TK w orzekaniu jest bezpodstawne

Zdaniem zespołu ekspertów obecna praktyka służy przede wszystkim nieformalnemu „zawieszeniu” sędziego konstytucyjnego w pełnieniu urzędu. Ponadto tworzy pozornie legalny i szkodliwy mechanizm, który może zostać w przyszłości użyty wobec innych sędziów TK oraz np. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, którego podstawa prawna powołania na stanowisko również jest przedmiotem  kontroli przed TK. Sprawa ta winna być jak najszybciej zakończona, tym bardziej, że zarówno Sejm, jak i RPO wnieśli o umorzenie postępowania przed TK z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.

Pełny tekst stanowiska: Czytaj dalej

Redakcja

Fundacja Batorego: Zmiany ustawy o KRS podporządkowują sądownictwo władzy politycznej

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego
w sprawie zmian w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa

Rządowy projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa wprowadza rozwiązania, które naruszają konstytucyjne zasady niezawisłości i niezależności sędziowskiej oraz podziału i równoważenia władzy. Zespół Ekspertów krytykuje nowy „upolityczniony” tryb wyboru sędziów do KRS, pozbawiający środowisko sędziowskie prawa do wyłonienia własnej reprezentacji, bezprawne wygaszenie kadencji obecnego składu Rady oraz przejęcie konstytucyjnych kompetencji Rady jako całości przez jej organy wewnętrzne. Zdaniem ekspertów „wiodącym celem nowelizacji jest wzmocnienie wpływu władzy ustawodawczej na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, w tym przede wszystkim na proces powoływania sędziów, i uczynienie tego obszaru podatnym na ingerencję polityczną ze strony rządzącej większości parlamentarnej”. Czytaj dalej

Redakcja

Wątpliwości prawne co do ostatnich zmian dotyczących Trybunału Konstytucyjnego (Fundacja im. Stefana Batorego)

Zespół Ekspertów Prawnych przy Fundacji Batorego przygotował stanowisko, w którym podważa m.in. tryb wprowadzenia oraz zapisy zawarte w nowych ustawach regulujących pracę TK i przepisy dotyczące powoływania  osoby „pełniącej obowiązki” Prezesa TK. Prawnicy tworzący Zespół zakwestionowali także legalność wyboru sędzi Julii Przyłębskiej na stanowisko Prezesa TK, jako „obarczone poważną wadą prawną”. Podobna, negatywna ocena dotyczy również prawnych aspektów dopuszczenia do orzekania trzech sędziów wybranych przez obecny  Sejm, na już obsadzone miejsca sędziów wybranych przez poprzednią koalicję rządzącą. Czytaj dalej

Redakcja

Jakość stanowienia prawa w pierwszym roku rządów Prawa i Sprawiedliwości (Fundacja im. Stefana Batorego)

Poniżej przedstawiamy IX Komunikat z obserwacji procesu legislacyjnego przygotowany przez Obywatelskie Forum Legislacji przy Fundacji Batorego (OFL).
Zawiera on spostrzeżenia z obserwacji procesu legislacyjnego od 11 września do 10 grudnia 2016 r. oraz podsumowanie pierwszego roku aktywności legislacyjnej rządu i parlamentu.

Zdaniem OFL pierwszy rok nowej kadencji parlamentu charakteryzował pośpiech, lekceważenie i  obchodzenie wymogu konsultacji publicznych, głównie poprzez częste stosowanie tzw. trybów szczególnych pozwalających na szybką ścieżkę legislacyjną lub stosowanie wybiegu w postaci przedstawiania projektów rządowych jako projektów poselskich.  Rząd premier Beaty Szydło całkowicie odszedł od zasady tworzenia aktów prawnych w oparciu o założenia do ustawy. Czytaj dalej