English version
Oświadczenie sędziów Sądu Najwyższego
Warszawa 24 lutego 2026 r.
Wobec zwołania posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego na dzień 24 lutego 2026 r. w celu wyłonienia kandydatów do objęcia stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego,
my, niżej podpisani sędziowie Sądu Najwyższego oświadczamy, że nie weźmiemy udziału w tym Zgromadzeniu Ogólnym z następujących powodów:
– Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o SN z 2017 r.;
– zamiar przeprowadzenia Zgromadzenia z udziałem sędziów, którzy objęli stanowiska w Sądzie Najwyższym po przeprowadzeniu dotkniętych wadami postępowań powoduje, że nie będzie ono stanowiło Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, organu Sądu Najwyższego i organu samorządu w rozumieniu art. 16 § 2 ustawy o SN z 2017 r.
Uzasadnienie
Przypominamy, że:
(1) Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego – zwołane na podstawie art. 12 § 2 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 825 ze zm.; dalej – ustawa o SN z 2017 r.) i przeprowadzone według zarządzenia nr 51/2020 r. P.O. I Prezesa SN z 2 maja 2020 r. w sprawie organizacji Zgromadzenia Ogólnego SN – obradowało 8-9, 13-14, 21-23 maja 2020 r. Prowadzący obrady nie dopuścił do zakończenia czynności wyborczych poddaniem pod głosowanie Zgromadzenia uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP pięciu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, mimo poinformowania go we wniosku członków Zgromadzenia z 22 maja 2020 r. o konieczności podjęcia takiej uchwały.
Prowadzący obrady Zgromadzenia przedstawił Prezydentowi RP listę kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa SN samowolnie, bez uzyskania uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN, która by finalizowała czynności w postępowaniu wyborczym.
Prezydent RP – pomimo poinformowania go przez członków Zgromadzenia (pisma z 12 maja i 22 maja 2020 r.) o prowadzeniu obrad Zgromadzenia z naruszeniem prawa oraz o niepodjęciu wymaganej przez art. 183 ust. 3 Konstytucji RP uchwały o przedstawieniu mu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa SN – 25 maja 2020 r. powołał na to stanowisko sędzię Małgorzatę Manowską;
(2) Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN zwołane na 12 czerwca 2020 r. na żądanie sędziów SN (art. 17 § 1 pkt 3 ustawy o SN z 2017 r., § 25 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 29 marca 2018 r. – regulamin Sądu Najwyższego, Dz.U. z 2018 r., poz. 660; dalej – regulamin SN z 2018 r.) w celu przeprowadzenia dyskusji nad sposobem obsadzenia urzędu Pierwszego Prezesa SN nie odbyło się z uwagi na niestawiennictwo wszystkich (poza pełniącymi wówczas obowiązki prezesów) sędziów powołanych na te stanowiska w postępowaniach przeprowadzonych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3; dalej – ustawa nowelizująca z 2017 r.).
Kolejny termin Zgromadzenia przerwanego z powodu braku kworum nie został wyznaczony, mimo ciążącego na Pierwszym Prezesie SN obowiązku (art. 17 § 1 pkt 3 ustawy o SN z 2017 r., § 25 ust. 2 regulaminu SN z 2018 r. i § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 14 lipca 2022 r. – regulamin Sądu Najwyższego, Dz.U. z 2024 r., poz. 806; dalej – regulamin SN z 2022 r.).
Zgromadzenia ogólne sędziów Sądu Najwyższego, które powinny odbywać się przynajmniej raz w roku (§ 25 ust. 1 regulaminu SN z 2018 r. i § 26 ust. 2 regulaminu SN z 2022 r.), nie były przez pełniącą obowiązki Pierwszego Prezesa SN zwoływane aż do 24 października 2024 r., gdy liczba sędziów powołanych na stanowiska w postępowaniach przeprowadzonych przy udziale KRS ukształtowanej ustawą nowelizującą z 2017 r. przekroczyła liczbę osób, które te powołania uzyskały w niewadliwej procedurze, co stwarzało warunki do przegłosowania każdej uchwały zgodnie z wnioskami osób, które objęły urzędy po 2018 r.
(3) Izba Dyscyplinarna oraz Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, utworzone w Sądzie Najwyższym na podstawie ustawy o SN z 2017 r., w celu wprowadzenia do tego Sądu możliwie najliczniejszej grupy osób powoływanych w postępowaniach przeprowadzonych przy udziale KRS ukształtowanej ustawą nowelizującą z 2017 r., co miało przyspieszyć zdominowanie przez tę grupę sędziów powołanych do Sądu w niewadliwej procedurze Europejski Trybunał Praw Człowieka już w kilku orzeczeniach przesądził, że Izba Dyscyplinarna nie stanowiła „sądu” w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284, dalej – Konwencja), któremu odpowiada art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych (2016/C 202/02; dalej – Karta) (zob. wyrok TSUE z 15 lipca 2021 r., C-791/19, wyroki TSUE z 4 września 2025 r., C-225/22, co do statusu Izby Dyscyplinarnej – por. m. in. wyrok ETPCz z 22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz p. Polsce skarga nr 43447/19, wyrok ETPCz z dnia z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie Tuleja p Polsce, skargi nr 21181/19 i 51751/20 w szczególności pkt 343 wyroku). Podobnie ETPCz ocenił Izbę Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, złożoną wyłącznie z sędziów powołanych w wadliwej procedurze nominacyjnej, wydając w tej sprawie wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr 50849/21).
Po zlikwidowaniu Izby Dyscyplinarnej niektórzy sędziowie tej Izby zostali przeniesieni do orzekania w innych izbach Sądu Najwyższego, chociaż nie startowali w konkursach mających zweryfikować ich kwalifikacje do orzekania w nich. Do innych izb Sądu Najwyższego przeniesieni zostali także sędziowie uczestniczący w konkursach ogłoszonych w celu obsadzenia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, przy jednoczesnej zwiększaniu obsady tej Izby w kolejnych konkursach.
(4) Po ośmiu latach stosowania ustawy o SN z 2017 r. i ustawy o KRS w brzmieniu z 2017 r. większość osób orzekających w Sądzie Najwyższym, w tym wszyscy prezesi kierujący pracą izb oraz większość przewodniczących wydziałów w izbach, została powołana do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego przy udziale KRS ukształtowanej ustawą nowelizującą z 2017 r., w postępowaniach, których konstrukcja i przebieg rażąco naruszały przepisy Konstytucji RP. W rezultacie sędziowie ci nie są zdolni do utworzenia „sądu” w rozumieniu art. 6 Konwencji, bez względu na to, w jakiej Izbie Sądu Najwyższego orzekają (por. np. wyroki ETPCz z 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 1469/20 – dot. składu orzekającego w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego; por. także pkt 324-220 wyroku pilotażowego w sprawie Wałęsa p. Polsce; jak również odpowiednio wyroki TSUE z 4 września 2025 r., C-225/22, z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, LG, uchwała połączonych izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, uchwała składu siedmiu sędziów SN z 24 września 2025 r., III PZP 1/25, postanowienie SN z 21 maja 2019 r., III CZP 25/19, wyroki NSA z 6 maja 2021 r., II GOK 2/18 i z 21 września 2021 r., II GOK 10/21). Status tych osób budzi wątpliwości konstytucyjne.
Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawach połączonych C-422/23, C-455/23, C-459/23, C-486/23 i C-493/23 Daka i in. (ECLI:EU:C:2025:592) nie legitymizuje statusu osoby piastującej stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, która została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego z rażącym naruszeniem krajowej procedury wyboru sędziów oraz w warunkach stanowiących naruszenie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. Warunki te zostały opisane szczegółowo w wyrokach TSUE (ostatnio wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, Krajowa Rada Sądownictwa, ECLI:EU:C:2023:1015 oraz z 4 września 2025 r., C-225/22, „R” SA p. AW „T” sp z o.o., ECLI:EU:C:2025:649) oraz licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (np. uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., III PZP 1/25). Sąd działający z udziałem takich osób nie jest sądem niezależnym, niezawisłym i powołanym na mocy ustawy. W konsekwencji z punktu widzenia prawa UE procedowanie przez składy Sądu Najwyższego z udziałem takich osób nie zapewnia prawa do skutecznej ochrony prawnej (np. wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, Krajowa Rada Sądownictwa, ECLI:EU:C:2023:1015). Podjęte przez takie składy orzeczenia mogą zostać uznane za niebyłe na zasadach określonych w wyroku TSUE z 4 września 2025 r., C-225/22, „R” SA p. AW „T” sp z o.o. (ECLI:EU:C:2025:649).
Wyrok C-422/23 Daka i in. rozstrzyga, że skład Sądu Najwyższego utworzony na mocy zarządzeń osoby zajmującej stanowisko funkcyjne w Sądzie Najwyższym, która została powołana na urząd sędziego tego Sądu w warunkach naruszających art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE, będzie sądem spełniającym wymogi wynikające z prawa unijnego, jeżeli będą w nim orzekali wyłącznie sędziowie powołani w procedurze, która nie narusza standardów UE i Rady Europy.
W wyroku TSUE z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (ECLI:EU:C:2025:975) rozstrzygnięto, że – z punktu widzenia prawa unijnego – naruszenie prawa krajowego przy wyborze prezesa sądu takiego jak Trybunał Konstytucyjny prowadzi do naruszenia niezawisłości i bezstronności sądu, którym kieruje (pkt 291). Prezes Trybunału Konstytucyjnego odgrywa bowiem istotną rolę w jego funkcjonowaniu (pkt 278-279). W konsekwencji wyłonienie Prezesa TK w wadliwy sposób prowadzi do naruszenia art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE przez umożliwienie kierowania organem sądowym Państwa Członkowskiego przez osobę, która nie daję rękojmi niezależności i niezawisłości od władzy politycznej (pkt 291).
Istotne z punktu widzenia prawa unijnego wady w procedurze wyboru prezesa sądu ostatniej instancji w Państwie Członkowskim mogą polegać na: 1) uchybieniach w samym procesie wyborczym (np. braku wymaganej przez przepisy krajowe uchwały Zgromadzenia Ogólnego sędziów danego sądu, zob. np. pkt 290); 2) na udziale w procesie wyboru kandydatów na prezesa sądu osób wadliwie powołanych na stanowisko sędziowskie (pkt 288). Okoliczność, że w Zgromadzeniu Ogólnym biorą udział sędziowie, których wybór był dotknięty rażącym naruszeniem krajowych przepisów oraz wymogów wynikających z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, skutkują wadliwością takiego Zgromadzenia oraz oddanych przez nich głosów (pkt 288).
Wyrok ten daje podstawę prawną do odmowy udziału w Zgromadzeniu Ogólnym SN mającym na celu wyłonienia kandydatów na Pierwszego Prezesa SN. Z uwagi na wadliwość powołania na stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym osób wyłonionych w konkursach rozstrzyganych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), Pierwszy Prezes Sądu Najwyższy wyłoniony spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego działające z udziałem takich osób, może wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości dotyczące skorzystania przez taką osobę z prerogatyw i urzędu Pierwszego Prezesa SN jako instrumentu wpływania na działalność orzeczniczą tego sądu lub kontroli politycznej tej działalności, a w rezultacie co do niezawisłości i bezstronności tego sądu.
Z tych powodów oświadczamy, że nie weźmiemy udziału w obradach zwołanych na dzień 24 lutego 2026 r., których celem jest wyłonienie kandydatów na urząd Pierwszego Prezesa SN.
Po raz kolejny apelujemy nadto do wszystkich władz polskiego państwa o uzdrowienie ważnej dla obywateli części tego państwa, jakim jest sądownictwo, w tym Sąd Najwyższy; do czasu, w którym uzdrowienie to nie nastąpi nie będziemy brali udziału w Zgromadzeniu Ogólnym sędziów SN i zgromadzeniach poszczególnych Izb SN.
Michał Laskowski
Jarosław Matras
Dariusz Dończyk
Jacek Błaszczyk
Tomasz Artymiuk
Barbara Skoczkowska
Marek Pietruszyński
Karol Weitz
Andrzej Stępka
Dariusz Zawistowski
Monika Koba
Jerzy Grubba
Kazimierz Klugiewicz
Dariusz Świecki
Waldemar Płóciennik
Grzegorz Misiurek
Piotr Prusinowski
Bohdan Bieniek
Dawid Miąsik
Tytuł pochodzi od redakcji.
Grafika:„Warszawa 9471.jpg” — autor: Darwinek, źródło: Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Podziel się: