W ocenie Zbigniewa Boguckiego 13 marca br. Sejm naruszył zasadę indywidualnego wyboru sędziów TK, bo jednego dnia wybrano sześcioro sędziów konstytucyjnych, nie wskazując w uchwałach, na które (przez kogo zajmowane wcześniej) stanowiska sędziowskie dane osoby zostały wybrane. Wadą – zdaniem Boguckiego – ma być też niepodanie w treści uchwał daty rozpoczęcia biegu 9-letniej kadencji.
O tym, że Szef Kancelarii Prezydenta RP jest w błędzie pisałem już wczoraj na tym portalu. Z ciekawości natomiast postanowiłem gruntownie sprawdzić, jaka była praktyka sejmowa począwszy od końca 2015 r. w zakresie treści podejmowanych uchwał. W analizie wziąłem pod uwagę uchwały podjęte przez Sejm VIII i IX kadencji. Wcześniej bowiem istotnie uchwały niekiedy wskazywały datę rozpoczęcia biegu kadencji wybranego sędziego TK – choć tylko wówczas, gdy wyboru dokonywano na jeszcze niezwolnione stanowisko (a nie gdy chodziło o obsadzenie wakatu)[1]. Natomiast imienia i nazwiska poprzedniego piastuna stanowiska sędziego TK wcześniej w uchwałach nie wskazywano, nawet wówczas, gdy jednego dnia wybierano kilku/kilkoro sędziów[2].
W analizowanym okresie, tj. od grudnia 2015 r. do listopada 2023 r., obowiązywały aż trzy ustawy normujące interesującą nas problematykę: 1) ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym; 2) ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym; 3) ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (nadal obowiązuje).
Przez 8 lat Sejm wybrał – licząc z tzw. dublerami, czyli osobami nielegalnie „wybranymi” w skład TK – 18 osób na stanowiska sędziów TK. We wszystkich tych przypadkach nastąpiło to głosami posłów Prawa i Sprawiedliwości.
Na 18 uchwał o wyborze sędziego TK tylko 4 (słownie: cztery) z nich wskazywały datę rozpoczęcia biegu kadencji nominata. Były to uchwały o wyborze Piotra Pszczółkowskiego[3] oraz Julii Przyłębskiej[4] (obie podjęte 2 grudnia 2015 r.), Zbigniewa Jędrzejewskiego (z 14 kwietnia 2016 r.)[5], a także Michała Warcińskiego (z 15 grudnia 2016 r.)[6]. Pierwsze trzy Sejm podjął w okresie obowiązywania ustawy o TK z 25 czerwca 2015 r. Uchwałę w sprawie wyboru Warcińskiego – pod rządami ustawy o TK z 22 lipca 2016 r.
Już 3 uchwały o „wyborze” tzw. dublerów, czyli Henryka Ciocha, Lecha Morawskiego i Mariusza Muszyńskiego, były pozbawione daty określającej rozpoczęcie biegu kadencji nominatów[7]. Co ciekawe, ich „wyboru” dokonano tego samego 2 grudnia 2015 r., co wyboru Piotra Pszczółkowskiego. Tymczasem tylko uchwała dotycząca tego ostatniego zawiera datę rozpoczęcia kadencji. Przypadek Julii Przyłębskiej był nieco odmienny, ponieważ kadencja sędziego TK, którego miała zastąpić, upływała dopiero 8 grudnia, czyli 6 dni później. Stąd też dokonane wskazanie daty rozpoczęcia kadencji (9 grudnia 2015 r.) posiadało sens.
Żadna z 18 uchwał podjętych przez Sejm w latach 2015-2023 większością głosów posłów PiS nie wskazywała, na czyje miejsce w TK poszczególne osoby zostały wybrane. Tymczasem takiej praktyki domaga się teraz Zbigniew Bogucki, były poseł PiS. Na wszelki wypadek sprawdziłem również treść wniosków grup posłów zgłaszających kandydatury – tam również brak tego rodzaju informacji.
Szczególnie istotny w kontekście porównania z aktualną sytuacją jest przypadek wyboru trojga sędziów TK dokonanego 21 listopada 2019 r. Wówczas to Sejm jednego dnia wybrał w skład TK Krystynę Pawłowicz, Stanisława Piotrowicza oraz Jakuba Stelinę. Żadna z tych uchwał nie wskazywała ani danych osobowych poprzedników, ani daty rozpoczęcia biegu kadencji.
Zatem wniosek jest prosty: to PiS zerwało z praktyką sejmową, której przestrzegania domaga się teraz Zbigniew Bogucki. Pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów TK nie kontynuowano praktyki sprzed końca 2015 r. Mimo to Prezydent RP Andrzej Duda nie utrudniał wybranym głosami PiS sędziom TK złożenia ślubowania.
Autor jest adiunktem w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W tekście wyraża wyłącznie własne poglądy.
[1] Zob. np. uchwałę Sejmu RP z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (M.P. nr 47, poz. 420 – dot. wyboru sędziego TK Stanisława Biernata).
[2] Zob. np. uchwałę Sejmu RP z dnia 27 października 2006 r. w sprawie wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego (M.P. nr 80, poz. 792 – dot. wyboru sędziów TK Marii Gintowt-Jankowicz, Wojciecha Hermelińskiego i Marka Kotlinowskiego).
[3] M.P. poz. 1186.
[4] M.P. poz. 1185.
[5] M.P. poz. 393.
[6] M.P. poz. 1206.
[7] Zob. M.P. poz. 1182, poz. 1183 i poz. 1184.
Podziel się: