Kronika Konstytucyjna

Ewa Łętowska

Sensacje, transparencja i kogo powiesić

Copyright Damirlucky | Dreamstime.com
http://www.dreamstime.com/damirlucky_info

Sensacją dnia 3.8. 2017 r.  był artykuł w DGP sugerujący  (w tytule), że NSA akceptuje nowy skład Trybunału Konstytucyjnego

  Sprawa wyglądała dość sensacyjnie, rzeczywistość okazała się  mniejsensacyjna. Natomiast jest to ciekawy przyczynek do kwestii transparencji, komunikacji i rzetelności  prawniczego dyskursu. Milczą bowiem ci, którzy powinni na czas sprawę wyjaśnić, by wszystko było transparentne. Mówią ci, którzy powinni milczeć, bo nie potrafią  wyjaśnić (sapienti sat)  albo ci, co nie chcą komunikować tylko sugerować

Okazało się,  że dziennikarka  DGP zadała trzy pytania: „ 1. Czy sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Roman Hauser zrzekł się stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego?

2. Jeżeli odpowiedź na pierwsze pytanie brzmi tak to proszę również o informację, kiedy miało to miejsce i wobec jakiego organu zostało uczynione?

3. Jeżeli odpowiedź na pytanie pierwsze brzmi nie to proszę o wyjaśnienie , czy kierownictwu NSA nie przeszkadza fakt, że prof. Roman Hauser sprawuje jednocześnie obie funkcje?”

http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1062120,nsa-sedziowie-dublerzy-pis-uniewaznil-wybor-trzech-sedziow-tk.html

Pytania (zwłaszcza trzecie) sugerowały złamanie zakazu incompatibilitas przez  osobę wymienioną  z imienia i nazwiska, a należąca do grona trzech sędziów wybranych przez Sejm do Trybunału Konstytucyjnego, lecz niezaprzysiężonych przez Prezydenta. Na to odpowiedziała rzeczniczka prasowa NSA:

 „prof. Roman Hauser nie zrzekł się stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwałą z dnia 25 listopada 2015 r. (M.P., poz. 1131), stwierdził, że uchwała Sejmu RP z dnia 8 października 2015 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. Romana Hausera), opublikowana w Monitorze Polskim z dnia 23 października 2015 r. poz. 1038 jest pozbawiona mocy prawnej. Wobec powyższego nie zachodzi wskazywany przez Panią przypadek, sprawowania przez prof. Romana Hausera jednocześnie funkcji sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego i sędziego Trybunału Konstytucyjnego.”

Odpowiedź była fatalna: podawała  co prawda prawdziwe fakty, ale nie tylko nie przyczyniała się do wyjaśnienia insynuacji naruszenia incompatibilitas zawartej w pytaniach. Gorzej: formułowała kolejną sugestię, jakoby  NSA legitymizował zarówno reasumpcję uchwał wybierających trójkę niezaprzysiężonych sędziów, jak i sanował wybór tzw. dublerów. A to jest już problem koncepcji przyjętej w wyroku TK  sygn. K 34/15 z 3.12.2015 r. (opublikowany). Powiedziano tam przecież, że sędzią TK wybrany przez Sejm staje się z momentem wyboru. W takim wypadku rzeczywiście myśl się kieruje ku kwestii połączalności urzędów). Czytaj dalej

Redakcja

A Polish legal road roller: Can the political sentence be stopped? (Łukasz Bojarski)

Na stronie Constitutionnet.org ukazał się interesujący artykuł Łukasza Bojarskiego w języku angielskim na temat zmian w polskim sądownictwie, w którym Autor przybliża czytelnikom szczegóły działań podejmowanych przez władzę ustawodawczą i wykonawczą w tej kwestii. Artykuł zaczyna się od stwierdzenia: The unexpected presidential veto has temporarily stemmed reforms that could have significantly undercut judicial independence. While the veto may partly demonstrate the value of formal checks and balances, even when the same political group controls all veto players, it may have merely delayed the train of the ‘revolution-by-law’ that could soon sweep presidents of ordinary courts, CSOs and the private media

Zachęcamy do lektury artykułu na stronie Constitutionnet.org.

Ewa Łętowska

Linki do komentarzyków o bezpośrednim stosowaniu Konstytucji

To co wyżej, to link do serii komentarzyków: „Jak się to robi, czyli o bezpośrednim stosowaniu konstytucji przez sędziów liniowych”. Seria (publikacja co m.w. trzy tygodnie) jest adresowana do sędziów orzekających i na przykładach ukazuje się tam możliwości i trudności związane z judicial review.

Ukazuje się na Imponderabiliasadowe.pl  pod adresem: http://imponderabiliasadowe.pl/ewa-letowska-jak-to-sie-robi-czyli-o-bezposrednim-stosowaniu-konstytucji-przez-sedziow-liniowych

Redakcja

TSUE tymczasowo zabrania m.in. wycinki w Puszczy Białowieskiej

W dniu 27 lipca 2017 r., Wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu wydał postanowienie tymczasowo zakazujące m.in. wycinki i aktywnych działań gospodarki leśnej w Puszczy Białowieskiej. Szczegóły rozstrzygnięcia i jego uzasadnienie znajdują się w prezentowanym poniżej skanie oryginalnego dokumentu. Czytaj dalej

Redakcja

Kwiatki z nowej ustawy o SN

Wraz z likwidacją niezależnego sądownictwa, wkraczają nowe standardy legislacji i racjonalności ustawodawcy:

Art. 63 ustawy o SN: „W składzie orzekającym Sądu Najwyższego może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym”
Art. 92 par. 4 ustawy o SN: „Sąd Najwyższy może orzekać w składzie trzyosobowym z udziałem dwóch sędziów delegowanych do Sądu Najwyższego”.

O podobnym „kwiatku” pisze Wprost

Jakieś pomysły na wykładnię?

Redakcja

List Prezesa TK, Prezesa SN, Prezesa NSA, Prokuratora Generalnego i Rzecznik Praw Obywatelskich Republiki Czeskiej w sprawie ustaw grożących polskiemu wymiarowi sprawiedliwości

NEMŮŽEME MLČET – NIE MOŻEMY MILCZEĆ. List Prezesa TK, Prezesa SN, Prezesa NSA, Prokuratora Generalnego i Rzecznik Praw Obywatelskich Republiki Czeskiej w sprawie ustaw grożących polskiemu wymiarowi sprawiedliwości Czytaj dalej

Jerzy Zajadło

Władza sądownicza jest najbliżej ludzi. Wywiad z prof. Jerzym Zajadło w GazetaPrawna.pl

prof. Jerzy Zajadło

prof. Jerzy Zajadło

Jeśli miałbym coś zarzucić naszym sędziom, to raczej to, że do tej pory wykazywali zbyt mało sędziokracji – ale sędziokracji właściwie pojętej. Jednak zamiast reform strukturalnych proponuje się nam reformy personalne. Bo w ustawach PiS nie ma żadnego elementu, który by sprawił, że sądy zaczną orzekać szybciej. A to jest przecież wskazywane jako największa nasza bolączka.”

Poniżej,  za zgodą Prof. J. Zajadło, publilkujemy treść wywiadu, którego udzielił GazetaPrawna.pl Czytaj dalej

Redakcja

Opinia ekspertów Fundacji Batorego o poselskim projekcie ustawy o SN

Fundacja im. Stefana Batorego

1. Projekt jest sprzeczny z konstytucyjnym nakazem działania na rzecz dobra wspólnego, podważa także stabilność państwa oraz bezpieczeństwo jego obywateli.

2. Istotne wątpliwości ustrojowe budzi zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości, który jako organ  pozakonstytucyjny  zyskuje szereg kompetencji wykraczających dalece poza przewidziany w ramach trójpodziału władzy zakres kompetencji organu władzy wykonawczej.

3. Projekt jest sprzeczny z podstawowymi zasadami państwa prawnego zawartymi w Konstytucji RP, a także standardami ustrojowymi współczesnych państw demokratycznych. Regulacja przenosząca w stan spoczynku wszystkich sędziów Sądu Najwyższego, z wyjątkiem sędziów wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości (art. 87 Projektu), uprawniająca Ministra Sprawiedliwości do wyznaczenia nowych sędziów Sądu Najwyższego (art. 92 §2 Projektu), a także regulacje wyznaczające nowy system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i innych zawodów prawniczych, są sprzeczne z istotą następujących konstytucyjnych zasad prawa: 

–        zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP),

–        zasady podziału i równoważenia władz (art. 10 Konstytucji RP),

–        zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP),

–        zasady nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP). 

4.  Zawarte w projekcie regulacje nie  tylko stanowią naruszenie podstawowych standardów konstytucyjnych,  ale są próbą ich trwałego zniesienia i likwidacji, co jest szczególnie widoczne, w połączeniu z przyjętymi  przez parlament 12 lipca br. nowelizacjami ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz  o Prawie o ustroju sądów powszechnych,  a także przyjętymi w tej kadencji Sejmu i obowiązującymi już zmianami dotyczącymi  prokuratury oraz organów ścigania.  Ich konsekwencją będzie podporządkowanie organów wymiaru sprawiedliwości oraz Krajowej Rady Sądownictwa, mającej stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), bieżącej większości politycznej oraz wyłonionemu przez nią Ministrowi Sprawiedliwości, co jest jednoznacznie sprzeczne z podstawowymi standardami ustroju demokratycznego.    

5. Projekt prowadzi do naruszenia istoty konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z Konstytucją RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Po wejściu w życie Projektu Sąd Najwyższy nie będzie w stanie zagwarantować spełnienia powyższych przesłanek przez system wymiaru sprawiedliwości.    

6. Przewidziane w Projekcie przeniesienie wszystkich sędziów Sądu Najwyższego w stan spoczynku i powołanie nowych sędziów na wyłączny wniosek Ministra Sprawiedliwości (art. 87 – 89 Projektu), a także wygaszenie stosunków pracy wszystkich pracowników Kancelarii Prezesa Sądu Najwyższego oraz Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego (art. 90 Projektu), rodzą istotne ryzyko dla procesu oceny ważności wyborów parlamentarnych i zachowania w nich standardów demokratycznych. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 101 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdza ważność wyborów do Sejmu RP i Senatu RP. Po wejściu w życie Projektu może okazać się, że ważność kolejnych wyborów parlamentarnych będą stwierdzać sędziowie Sądu Najwyższego wyznaczeni na to stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości, którzy będą dodatkowo pozbawieni zaplecza merytorycznego i administracyjnego pozwalającego zachować ciągłość pamięci instytucjonalnej Sądu Najwyższego.

Pełny tekst opinii

Zespół Ekspertów Prawnych:
Łukasz Bojarski — prezes zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS
Jacek Czaja — prezes zarządu Towarzystwa Prawniczego
dr Piotr Kładoczny — docent na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
dr hab. Marcin Matczak — profesor w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Uniwersytetu Warszawskiego, partner w Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp.k.
dr hab. Tomasz Pietrzykowski — profesor w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
dr hab. Piotr Radziewicz — adiunkt w Instytucie Nauk Prawnych PAN
dr Anna Śledzińska–Simon —adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii, Katedra Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Wrocławskiego
dr Tomasz Zalasiński — radca prawny, Kancelaria Domański, Zakrzewski, Palinka sp.k.
prof. zw. dr hab. Fryderyk Zoll — profesor prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu w Osnabrück

Jerzy Zajadło

Co z tym programem? (Jerzy Zajadło)

Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta. Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza za 2016 r. Nz. laureat w kategorii nauk humanistycznych i społecznych prof. dr hab. Jerzy Zajadło ( Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego)

Prezes Jarosław Kaczyński ciągle zapewnia, że PiS tylko realizuje konsekwentnie swój program wyborczy. No to przyjrzyjmy mu się bliżej. Wprawdzie już słyszę ten ryk „To jest wyrwane z kontekstu!”, ale zdążyłem się już przyzwyczaić do tego szczególnego argumentu retorycznego jako ultima ratio.

A propos trybu zgłaszania projektu ustawy o SN (o ilości i jakości wcześniejszych zabiegów legislacyjnych np. wokół TK nie wspominając), w dokumencie Program PiS 2014 czytamy (s.72): „Trzeci cel to wyeliminowanie nazbyt częstych i pospiesznie wprowadzanych zmian w obowiązujących ustawach. Tworzenie prawa nie może być ekspresowym, interwencyjnym reagowaniem na bieżące zdarzenia. Nie może dochodzić do znanych z ostatnich lat sytuacji, gdy nowelizacja goni nowelizację albo nakłada się w czasie na parlamentarny proces uchwalania nowej ustawy dotyczącej tej samej materii”. Czytaj dalej

Redakcja

List otwarty Samorządu Studentów WPiA UJ do Prezydenta w sprawie zmian w polskim sądownictwie

Kraków, dnia 22 lipca 2017 r.

Wydziałowa Rada Samorządu Studentów
Wydziału Prawa i Administracji
Uniwersytetu Jagiellońskiego

Szanowny Pan
dr Andrzej Duda
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

LIST OTWARTY
w sprawie zmian w polskim sądownictwie

Szanowny Panie Prezydencie,

  1. w związku z uchwaleniem przez Sejm i Senat nowelizacji ustaw o ustroju sądów powszechnych, o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, w trosce o stabilność podstawowych konstytucyjnych praw i wolności oraz zasad demokratycznego państwa prawa, mając na uwadze zdanie ogromnej grupy naszych koleżanek i kolegów, jak również nasze własne, zwracamy się do Pana Prezydenta z prośbą o skorzystanie z uprawnienia do odmowy podpisania wskazanych ustaw oraz skierowanie ich do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Czytaj dalej