Archiwum autora: admin

admin

Niedoskonała szczepionka konstytucyjna (Maciej Pach)

Maciej Pach – doktorant w Katedrze Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kryzys konstytucyjny, obok nieprawidłowości w funkcjonowaniu niektórych organów władzy państwowej, ma też jasną – choć niebilansującą ciemnej – stronę: skłania do przemyślenia dotychczasowych stanowisk w debacie konstytucyjnej. Na taką refleksję zasługuje obecnie m.in. instytucja weta ustawodawczego.

Weto ustawodawcze nie jest pojęciem języka prawnego, ale prawniczego. W instrument ten wyposaża Prezydenta RP art. 122 ust. 5 Konstytucji, pozwalając mu na odmowę podpisania ustawy i przekazanie jej „z umotywowanym wnioskiem” do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Ustrojodawca zaprojektował weto jako alternatywę względem wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o prewencyjną kontrolę ustawy, o którym mowa w art. 122 ust. 3. Choć w literaturze z zakresu prawa konstytucyjnego nie wyklucza się sięgania przez Prezydenta także w uzasadnieniu weta po argumenty natury prawnej (w tym konstytucyjnej)[1], to jednak właśnie z uwagi na ów alternatywny w stosunku do wniosku do TK charakter omawianej instytucji wydawało się, że właściwsze jest korzystanie z art. 122 ust. 5 wówczas, gdy Prezydent formułuje zarzuty polityczne[2]. Z tego powodu dotąd wśród badaczy prawa konstytucyjnego dominowała ocena weta ustawodawczego dokonywana w kontekście rozważań na temat systemu rządów, rozumianego jako całokształt relacji organizacyjnych i funkcjonalnych zachodzących między legislatywą i egzekutywą, a nie z perspektywy ochrony nadrzędnego statusu Konstytucji w porządku prawnym. Czytaj dalej

admin

Michał Podsiadło o zdaniach odrębnych w nowym Regulaminie TK

Można odnieść wrażenie, że w nowym Regulaminie TK zawarto co najmniej dwa przepisy ograniczające możliwość zgłaszania zdań odrębnych dot. „składu” składu orzekającego.

W § 54 ust. 1 pojawiło się stwierdzenie, że „zdanie odrębne nie może dotyczyć rubrum orzeczenia” (jak wiemy, „rubrum” jest to ta część dokumentu orzeczenia, w którym znajduje się m.in. wykaz członków składu orzekającego). Autor tego przepisu chciał zapewne w ten „błyskotliwy” sposób uniemożliwić w zgłaszanie zdania odrębnego, które dotyczyłoby udziału niektórych osób w pracach składu orzekającego. Autor ten zapomniał jednak, że jego zabieg byłby skuteczny tylko wobec takich zdań odrębnych, w których sędzia stwierdzi, że nazwiska pewnych osób nie powinny się znaleźć w wykazie członków składu orzekającego. Innymi słowy, sędzia w zakazanym już dzisiaj zdaniu odrębnym musiałby podważać to, że nazwisko osoby (nieprawidłowo) wyznaczonej do składu orzekającego pojawia się w treści „rubrum” orzeczenia. Trudno sobie wyobrazić tak sformułowane „votum separatum” – dotychczas zgłaszane zdania odrębne dotyczą przecież wyznaczenia do składu orzekającego osób, które – zdaniem sędziów zgłaszających te zdania odrębne – nie mogą orzekać jako sędziowie TK. Nikt nie kwestionuje podania nazwisk tych osób w treści dokumentu orzeczenia. Zatem wbrew oczywistej intencji autora § 54 ust. 1 regulaminu, przepis ten nie uniemożliwia sędziom TK zgłaszania zdań odrębnych, w których kwestionują udział niektórych osób w wydaniu orzeczenia. Czytaj dalej

admin

A Polish legal road roller: Can the political sentence be stopped? (Łukasz Bojarski)

Na stronie Constitutionnet.org ukazał się interesujący artykuł Łukasza Bojarskiego w języku angielskim na temat zmian w polskim sądownictwie, w którym Autor przybliża czytelnikom szczegóły działań podejmowanych przez władzę ustawodawczą i wykonawczą w tej kwestii. Artykuł zaczyna się od stwierdzenia: The unexpected presidential veto has temporarily stemmed reforms that could have significantly undercut judicial independence. While the veto may partly demonstrate the value of formal checks and balances, even when the same political group controls all veto players, it may have merely delayed the train of the ‘revolution-by-law’ that could soon sweep presidents of ordinary courts, CSOs and the private media

Zachęcamy do lektury artykułu na stronie Constitutionnet.org.

admin

Teksty Prof. Jerzego Zajadło

Jerzy Zajadło – profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie teorii i filozofii prawa, wykłada na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.

W podziękowaniu dla Pana Profesora Jerzego Zajadło, który publikuje na naszym portalu od samego początku, a także dla większej wygody Czytelników, zebraliśmy teksty Profesora w jednym miejscu, gdzie można trafić albo poprzez zakładkę w menu powyżej „Jerzy Zajadło: Witajcie w ciężkich czasach”, albo poprzez  link konstytucyjny.pl/zajadlo

admin

Blog Prof. Ewy Łętowskiej!

Prof. Ewa Łętowska

Z radością informujemy, że nasz portal zgodziła się współtworzyć Pani Profesor Ewa Łętowska, umieszczając na naszych stronach swojego bloga. Teksty Pani Profesor można znaleźć  pod adresem konstytycyjny.pl/letowska albo klikając link Notki Ewy Łętowskiej w menu powyżej. Nowe wpisy będą się także pojawiać na stronie głównej portalu, a linki – na profilu na Facebooku.

W pierwszym wpisie  – jak pisze Autorka – zaczyna od swojego  credo,   determinującego inne Jej poglądy na prawo. A pisze o tym, czego spora grupa prawników, nie pamięta lub nie chce pamiętać. Że prawo to nie teksty, tylko dynamiczny system; złożony i wieloskładnikowy mechanizm, którego nie da się zatrzymywać,  cofać, ani rozkładać na części, bez istotnego wpływu na funkcjonowanie całości. System ten jest tworzony i napędzany nie tylko przez ustawodawcę, ale także przez organy stosujące prawo (w szczególności sądy), a nawet przez podmioty prywatne. System ten powinien być przejrzysty, a działanie mechanizmu nie może być chaotycznie – czemu mają służyć określone narzędzia harmonizujące jego ruch.

Zapraszamy do lektury!

Zapraszają Prof. Ewa Łętowska i Marcin Krzemiński (redaktor naczelny konstytucyjny.pl) – w chwilę po uruchomieniu bloga

admin

TSUE tymczasowo zabrania m.in. wycinki w Puszczy Białowieskiej

W dniu 27 lipca 2017 r., Wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu wydał postanowienie tymczasowo zakazujące m.in. wycinki i aktywnych działań gospodarki leśnej w Puszczy Białowieskiej. Szczegóły rozstrzygnięcia i jego uzasadnienie znajdują się w prezentowanym poniżej skanie oryginalnego dokumentu. Czytaj dalej

admin

Kwiatki z nowej ustawy o SN

Wraz z likwidacją niezależnego sądownictwa, wkraczają nowe standardy legislacji i racjonalności ustawodawcy:

Art. 63 ustawy o SN: „W składzie orzekającym Sądu Najwyższego może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym”
Art. 92 par. 4 ustawy o SN: „Sąd Najwyższy może orzekać w składzie trzyosobowym z udziałem dwóch sędziów delegowanych do Sądu Najwyższego”.

O podobnym „kwiatku” pisze Wprost

Jakieś pomysły na wykładnię?

admin

List Prezesa TK, Prezesa SN, Prezesa NSA, Prokuratora Generalnego i Rzecznik Praw Obywatelskich Republiki Czeskiej w sprawie ustaw grożących polskiemu wymiarowi sprawiedliwości

NEMŮŽEME MLČET – NIE MOŻEMY MILCZEĆ. List Prezesa TK, Prezesa SN, Prezesa NSA, Prokuratora Generalnego i Rzecznik Praw Obywatelskich Republiki Czeskiej w sprawie ustaw grożących polskiemu wymiarowi sprawiedliwości Czytaj dalej

admin

Zaproszenie na Pierwsze Krakowskie Sympozjum Konstytucyjne „O problemach wykładni Konstytucji RP”

Pierwsze Krakowskie Sympozjum Konstytucyjne
„O problemach wykładni Konstytucji RP”

Termin:  7 października 2017 r.,(sobota), godz. 10.00-16.15,
Miejsce: Aula A, Budynek Dydaktyczny WPiA UJ, ul. Krupnicza 33a, Kraków
Koszt: bezpłatnie
Rejestracja: do 15 września 2017 r. na stronie Katedry Prawa Konstytucyjnego UJ (w dolnej części strony)

Opis: Pogłębiający się kryzys konstytucyjny i ustrojowy, który obserwujemy od dwóch lat oraz przypadająca w tym roku 20. rocznica uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej skłoniły środowisko krakowskich konstytucjonalistów i teoretyków prawa do przeprowadzenia interdyscyplinarnej debaty naukowej o problemach związanych z wykładnią naszej ustawy zasadniczej. Chcielibyśmy spojrzeć z perspektywy tych dwóch dyscyplin na konstytucję jako przedmiot wykładni, a także zastanowić się nad znaczeniem tradycyjnych metod wykładni prawa oraz specyfiką wykładni konstytucji przez sądy i Trybunał Konstytucyjny. Polska doktryna prawnicza nie udzieliła dotychczas jednoznacznej odpowiedzi m.in. na pytania o prawotwórczy charakter wykładni konstytucji, istotę domniemania konstytucyjności prawa, czy związanie sędziego konstytucją. Pytania, o niewątpliwie ogromnej wadze teoretycznej i praktycznej.

W związku z tym serdecznie zapraszamy na Pierwsze Krakowskie Sympozjum Konstytucyjne poświęcone problemom wykładni Konstytucji RP, które odbędzie się na Uniwersytecie Jagiellońskim w sobotę, 7 października 2017 r. Sympozjum będzie okazją do dyskusji w gronie konstytucjonalistów, teoretyków i filozofów prawa oraz prawników praktyków. Poniżej przedstawiamy ramowy program Sympozjum oraz formularz zgłoszeniowy, z prośbą o rejestrację uczestnictwa do 15 września br. Udział w konferencji jest bezpłatny.

Program: Czytaj dalej

admin

Opinia ekspertów Fundacji Batorego o poselskim projekcie ustawy o SN

Fundacja im. Stefana Batorego

1. Projekt jest sprzeczny z konstytucyjnym nakazem działania na rzecz dobra wspólnego, podważa także stabilność państwa oraz bezpieczeństwo jego obywateli.

2. Istotne wątpliwości ustrojowe budzi zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości, który jako organ  pozakonstytucyjny  zyskuje szereg kompetencji wykraczających dalece poza przewidziany w ramach trójpodziału władzy zakres kompetencji organu władzy wykonawczej.

3. Projekt jest sprzeczny z podstawowymi zasadami państwa prawnego zawartymi w Konstytucji RP, a także standardami ustrojowymi współczesnych państw demokratycznych. Regulacja przenosząca w stan spoczynku wszystkich sędziów Sądu Najwyższego, z wyjątkiem sędziów wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości (art. 87 Projektu), uprawniająca Ministra Sprawiedliwości do wyznaczenia nowych sędziów Sądu Najwyższego (art. 92 §2 Projektu), a także regulacje wyznaczające nowy system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i innych zawodów prawniczych, są sprzeczne z istotą następujących konstytucyjnych zasad prawa: 

–        zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP),

–        zasady podziału i równoważenia władz (art. 10 Konstytucji RP),

–        zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP),

–        zasady nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP). 

4.  Zawarte w projekcie regulacje nie  tylko stanowią naruszenie podstawowych standardów konstytucyjnych,  ale są próbą ich trwałego zniesienia i likwidacji, co jest szczególnie widoczne, w połączeniu z przyjętymi  przez parlament 12 lipca br. nowelizacjami ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz  o Prawie o ustroju sądów powszechnych,  a także przyjętymi w tej kadencji Sejmu i obowiązującymi już zmianami dotyczącymi  prokuratury oraz organów ścigania.  Ich konsekwencją będzie podporządkowanie organów wymiaru sprawiedliwości oraz Krajowej Rady Sądownictwa, mającej stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), bieżącej większości politycznej oraz wyłonionemu przez nią Ministrowi Sprawiedliwości, co jest jednoznacznie sprzeczne z podstawowymi standardami ustroju demokratycznego.    

5. Projekt prowadzi do naruszenia istoty konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z Konstytucją RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Po wejściu w życie Projektu Sąd Najwyższy nie będzie w stanie zagwarantować spełnienia powyższych przesłanek przez system wymiaru sprawiedliwości.    

6. Przewidziane w Projekcie przeniesienie wszystkich sędziów Sądu Najwyższego w stan spoczynku i powołanie nowych sędziów na wyłączny wniosek Ministra Sprawiedliwości (art. 87 – 89 Projektu), a także wygaszenie stosunków pracy wszystkich pracowników Kancelarii Prezesa Sądu Najwyższego oraz Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego (art. 90 Projektu), rodzą istotne ryzyko dla procesu oceny ważności wyborów parlamentarnych i zachowania w nich standardów demokratycznych. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 101 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdza ważność wyborów do Sejmu RP i Senatu RP. Po wejściu w życie Projektu może okazać się, że ważność kolejnych wyborów parlamentarnych będą stwierdzać sędziowie Sądu Najwyższego wyznaczeni na to stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości, którzy będą dodatkowo pozbawieni zaplecza merytorycznego i administracyjnego pozwalającego zachować ciągłość pamięci instytucjonalnej Sądu Najwyższego.

Pełny tekst opinii

Zespół Ekspertów Prawnych:
Łukasz Bojarski — prezes zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS
Jacek Czaja — prezes zarządu Towarzystwa Prawniczego
dr Piotr Kładoczny — docent na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
dr hab. Marcin Matczak — profesor w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Uniwersytetu Warszawskiego, partner w Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp.k.
dr hab. Tomasz Pietrzykowski — profesor w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
dr hab. Piotr Radziewicz — adiunkt w Instytucie Nauk Prawnych PAN
dr Anna Śledzińska–Simon —adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii, Katedra Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Wrocławskiego
dr Tomasz Zalasiński — radca prawny, Kancelaria Domański, Zakrzewski, Palinka sp.k.
prof. zw. dr hab. Fryderyk Zoll — profesor prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu w Osnabrück